W dniach 17–29 kwietnia 2026 roku Stowarzyszenie CZ-ART przeprowadziło trzy grupy fokusowe w ramach projektu „Girls in Democracy”. W badaniu udział wzięło łącznie 25 dziewczyn i młodych kobiet.
Uczestniczki reprezentowały różne etapy edukacji i doświadczenia życiowe:
• uczennice ostatnich klas szkoły podstawowej,
• uczennice szkół średnich,
• studentki częstochowskich uczelni.
Celem spotkań było poznanie ich doświadczeń i opinii na temat zaangażowania społecznego oraz obywatelskiego, a także identyfikacja barier i potrzeb związanych z aktywnością publiczną.
O czym rozmawialiśmy?
W ramach grup fokusowych analizowaliśmy kilka kluczowych obszarów:
• uczestnictwo i zaangażowanie społeczne,
• przywództwo,
• umiejętności obywatelskie i rzecznicze,
• potrzeby i pomysły na program szkoleniowy dla młodych dziewczyn.
Zaangażowanie – gdzie i jak działają młode kobiety?
Uczestniczki wskazywały, że są aktywne w wielu różnych przestrzeniach: w szkołach, organizacjach, wolontariacie, projektach młodzieżowych, a także w działaniach lokalnych. Część z nich już pełni role liderskie, jednak wiele osób postrzega siebie raczej jako uczestniczki niż inicjatorki działań.
Najczęściej pojawiającym się motywem aktywności była potrzeba rozwoju, relacji z rówieśnikami oraz chęć wpływu na otoczenie. Jednocześnie bardzo wyraźnie widoczny był wpływ środowiska społecznego – dziewczyny częściej angażują się wtedy, gdy czują wsparcie i bezpieczeństwo w grupie.
Bariery – co powstrzymuje młode kobiety?
Wszystkie grupy wskazały, że kluczowe bariery mają przede wszystkim charakter wewnętrzny. Najczęściej pojawiały się:
• brak pewności siebie,
• strach przed oceną i wystąpieniami publicznymi,
• przekonanie o niewystarczającej wiedzy lub doświadczeniu,
• obawa przed negatywną reakcją otoczenia.
Jednocześnie istotne okazały się także czynniki zewnętrzne: normy społeczne, stereotypy płciowe oraz brak poczucia, że głos młodych kobiet jest traktowany poważnie.
Przywództwo – jak widzą młode liderki?
Uczestniczki opisywały liderkę przede wszystkim jako osobę pewną siebie, odważną, zorganizowaną i autentyczną. Podkreślały również znaczenie umiejętności radzenia sobie z krytyką oraz determinacji w dążeniu do celu.
Jednocześnie wiele dziewczyn nie identyfikuje siebie z rolą liderki, mimo że podejmują działania o charakterze przywódczym.
Wskazywano również bariery utrudniające wejście w role liderskie:
• presja społeczna i stereotypy płciowe,
• strach przed odpowiedzialnością i porażką,
• brak wsparcia lub akceptacji ze strony otoczenia,
• trudność w godzeniu relacji i obowiązków z ambicjami,
• brak wzorców i mentorów.
Ważnym wnioskiem było również to, że młode kobiety często potrzebują zewnętrznego wsparcia i potwierdzenia swoich kompetencji, aby uwierzyć w swoje możliwości przywódcze.
Umiejętności obywatelskie i rzecznicze
Dziewczyny wykazują podstawowe doświadczenia w działaniach obywatelskich – głównie poprzez wolontariat, inicjatywy szkolne czy aktywność w mediach społecznościowych.
Jednocześnie wskazały na istotne braki w wiedzy i umiejętnościach, takich jak:
• rozumienie, jak działa państwo i demokracja,
• wiedza o tym, jak realnie wprowadzać zmiany w społeczności,
• umiejętność argumentacji i debatowania,
• publiczne wyrażanie opinii i reagowanie w dyskusji.
Ważnym wnioskiem było również to, że edukacja szkolna jest postrzegana jako zbyt teoretyczna i mało praktyczna w kontekście realnego działania społecznego.
Najważniejsze wnioski z badania
• Młode kobiety są aktywne, ale często nie identyfikują swojej aktywności jako przywództwa lub działania obywatelskiego.
• Największą barierą jest brak pewności siebie oraz strach przed oceną.
• Kluczową rolę odgrywa środowisko rówieśnicze – wsparcie grupy znacząco zwiększa gotowość do działania.
• Stereotypy płciowe i presja społeczna nadal wpływają na decyzje i samoocenę dziewczyn.
• Istnieje duża luka w praktycznej edukacji obywatelskiej – szczególnie w zakresie mechanizmów zmiany społecznej i kompetencji rzeczniczych.
• Młode kobiety potrzebują bezpiecznych przestrzeni do ćwiczenia umiejętności, wsparcia mentorskiego oraz praktycznych narzędzi do działania.
Wyniki tych trzech grup fokusowych pokazują wyraźnie, że potencjał młodych kobiet jest duży, ale wymaga odpowiedniego wsparcia – zarówno w zakresie kompetencji, jak i budowania pewności siebie oraz poczucia sprawczości.
Projekt „Dziewczyny w Demokracji” jest współfinansowany z środków Unii Europejskiej.